تارنگاشت عدالت – دورۀ سوم
هشدار! ترامپ از تسهیل آشتی بین ارمنستان و آذربایجان لاف میزند، اما برخی اکنون چین را به این موضوع ربط میدهند
در ۸ اوت، آذربایجان و ارمنستان با انتشار یک بیانیه مشترک اعلام کردند که دو کشور پیشنویس توافقنامه صلح را در واشنگتن دی سی امضا کردهاند و پس از نزدیک به ۴۰ سال درگیری، «بالاخره شرایط را برای روابط حسن همجواری فراهم کردهاند». ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، این توافقنامه را یک «دستاورد بزرگ» توصیف کرد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه در نهم اوت، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه در یک نشست خبری فاش کرد که ارمنستان و آذربایجان یک بیانیه مشترک را برای ایجاد یک دالان ترانزیتی از طریق ارمنستان بین آذربایجان و نخجوان امضا خواهند کرد.
او با افتخار اعلام کرد که ایالات متحده پس از آن، به مدت ۹۹ سال از حق انحصاری توسعه و بهرهبرداری از این دالان که توسط ارمنستان اعطا شده است، برخوردار خواهد بود، و این دالان «مسیر ترامپ به سوی صلح و بهروزی بینالمللی» (TRIPP) نامگذاری خواهد شد.
علاوه بر این، انتظار میرود هر یک از دو کشور، یک توافقنامه اقتصادی دوجانبه با ایالات متحده امضا کنند. یک مقام ناشناس کاخ سفید با خوشحالی گفت: «ارمنستان یک شریک تجاری استراتژیک بزرگ، مسلماً قدرتمندترین و از نظر استراتژیک مهمترین شریک در تاریخ جهان، یعنی ایالات متحده، به دست خواهد آورد.» وی افزود: «اینجا بازندگان چین، روسیه و ایران خواهند بود.»
رسانه ژاپنی «نیکی آسیا» به نقل از تحلیلگران نوشت که ایالات متحده با پیشبرد روند صلح بین ارمنستان و آذربایجان، در تلاش است تا در قفقاز جنوبی، یک منطقه استراتژیک که برای روسیه، ایران و چین بسیار نگرانکننده است، مداخله کند. برندا شفر، استاد «دانشکده تحصیلات تکمیلی نیروی دریایی ایالات متحده»، گفت: «این به منزله برافراشتن پرچم آمریکا در تقاطع مرزهای روسیه، ایران و ترکیه است.»
این گزارش همچنین اشاره کرد که ترامپ از این توافق برای قرار دادن ایالات متحده در شبکه اصلی تجارت منطقه استفاده کرده است، و طرحهای دالان در این توافق که « در پوشش ر فعالیتهای خصوصی» انجام میشوند، مستقیماً ابتکار «کمربند و جاده» چین را هدف قرار دادهاند.
در فوریه امسال، وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که طرح کمربند و جاده یک ابتکار همکاری اقتصادی است. از زمان پیشنهاد آن در سال ۲۰۱۳، زمینههای همکاری آن به طور مداوم گسترش یافته، دامنه آن گستردهتر شده و دستاوردهای آن به نفع مردم همه کشورها بوده است. این طرح به محبوبترین کالای عمومی بینالمللی جهان و بزرگترین پلاتفرم همکاری بینالمللی تبدیل شده است. همکاری «کمربند و جاده» به نفع مردم بیش از ۱۵۰ کشور بوده و به طور مؤثر توسعه مشترک کشورهای در حال توسعه را ارتقا داده است. حملات و دخالتهای ایالات متحده در همکاریهای مربوطه بار دیگر ماهیت سلطهجویانه آن را آشکار کرده است. چین قاطعانه با بدنام کردن و تضعیف همکاری کمربند و جاده توسط ایالات متحده مخالف است.
در ۸ آگوست ۲۰۲۵، به وقت محلی، در سالن غذاخوری دولتی کاخ سفید در واشنگتن، ایالات متحده، رئیس جمهور آمریکا، ترامپ (وسط)، رئیس جمهور آذربایجان، علی اف (چپ) و نخست وزیر ارمنستان، پاشینیان، پس از امضای توافق نامه، با یکدیگر دست دادند.
طبق گزارش رسانههای آمریکایی، انتظار میرود این دالان ترانزیت ۴۲ کیلومتری، که امکان عبور کالا و افراد را فراهم خواهد کرد، شامل خطوط راهآهن، خطوط لوله نفت و گاز و خطوط کابل نوری خواهد بود، و توسط یک شرکت خصوصی آمریکایی مدیریت خواهد شد. شرکت آمریکایی ۴۰٪ از سود را دریافت خواهد کرد، در حالی که ارمنستان تنها ۳۰٪ دریافت خواهد کرد.
رسانههای ژاپنی خاطرنشان کردند که این طرح مستقیماً «دالان حملونقل بینالمللی ترانس خزر» (TITR، که با نام «دالان میانی» نیز شناخته میشود) را هدف قرار میدهد. این مسیر تجاری که اروپای مرکزی را از طریق آسیای مرکزی متصل میکند، به دلیل دور زدن روسیه و ایران، توسط ایالات متحده یک جایگزین استراتژیک در نظر گرفته میشود.
اگر طرح «مسیر ترامپ به سوی صلح و بهروزی بینالمللی» با موفقیت اجرا شود، سلطه ایالات متحده بر «دالان میانی» به طور قابلتوجهی افزایش خواهد یافت، و به طور بالقوه چشمانداز اقتصادی منطقهای را تغییرخواهد داد، و نفوذ منطقهای طرح «کمربند و جاده» چین را که هدف آن ایجاد شریان لجستیکی چین-اروپا نیز هست، منحرف خواهد کرد.
این اقدام ایالات متحده همچنین به عنوان یک اقدام مهم در استراتژی دولت ترامپ مبنی بر «مهار چین با اهرمهای منطقهای» تعبیر شد.
برخی تحلیلگران میگویند که از یک منظر وسیعتر، دخالت ایالات متحده در قفقاز جنوبی «بُعد جدیدی» به سیاست خارجی ترامپ بخشیده است. علاوه بر استراتژی «چرخش به آسیا»، دولت ترامپ معتقد است که تثبیت موقعیت خود در قفقاز جنوبی، خاورمیانه و سایر مناطق به ایالات متحده کمک میکند تا بهتر با چین رقابت کند.
زینب ریبوا، پژوهشگر «مؤسسه هادسون»، اظهار نمود که اگر ایالات متحده میخواهد یک سیاست جامع در قبال چین تدوین کند، باید اطمینان حاصل نماید که چین نمیتواند در مکانهایی مانند دریای سرخ و جیبوتی «مشکل ایجاد کند». وی افزود برای جلوگیری از اعمال محاصره تایوان توسط چین، ایالات متحده باید حمایت کشورهای خلیج فارس را، که از نظر منابع طبیعی غنی هستند، برای تحریمها جلب کند.
بر اساس این نیاز به مهار چین، ایالات متحده قفقاز جنوبی را به عنوان یک «دکمه استراتژیک» که خاورمیانه را به اروپا و آسیای مرکزی متصل میکند، در نظر میگیرد، و با تقویت نفوذ ایالات متحده در «چهارراه» قاره اوراسیا، یک «اهرم غیرمستقیم» برای اعمال فشار بر چین فراهم میکند.
مایکل دوران، مدیر ارشد سابق امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی ایالات متحده، نیز روز جمعه اعلام کرد که فشار برای پیوستن ارمنستان و آذربایجان به پیمان ایراهیم «پاسخ ایالات متحده به ابتکار کمربند و جاده چین است».
گزارشهای پیشین رسانههای آمریکایی حاکی از آن بود که دولت ترامپ اعلام کرده است که آذربایجان پیش از پیوستن به پیمان ابراهیم، که هدف آن عادیسازی روابط بین اسرائیل و کشورهای عربی است، باید با همسایگان خود به توافق صلح برسد. این همچنین بخشی از برنامه ایالات متحده برای گسترش دامنه این پیمان فراتر از کشورهای عربی است.
پس از فروپاشی اتحاد شوروی، آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقه قرهباغ کوهستانی وارد جنگ شدند. اگرچه در سال ۱۹۹۴ یک آتشبس جامع برقرار شد، اما دو کشور همچنان بر سر قرهباغ کوهستانی اختلاف دارند، و گهکاه بین آنها درگیریهای مسلحانه رخ میدهد.
در دسامبر ۲۰۲۳، آذربایجان و ارمنستان بیانیه مشترکی صادر کردند، و در آن بر قصد خود برای عادیسازی روابط و دستیابی به توافق صلح بر اساس احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی تأکید نمودند. با این وصف، پس از سال ۲۰۲۵، دو کشور برای دستیابی به توافق بر سر پیشنویس توافقنامه صلح به مشکل برخوردند، و تلاشهای میانجیگرانه ترکیه، امارات و سایر طرفها به بنبست رسید.
در ۷ اوت، به وقت محلی، ترامپ در شبکههای اجتماعی باداشتی منتشر کرد، مبنی بر اینکه دولت آمریکا مدتی است که با هر دو کشور در تماس بوده و مشتاقانه منتظر است تا در آینده پتانسیل منطقه قفقاز جنوبی را به طور کامل آزاد کند.وی سپس اعلام کرد که علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، و پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، یک «نشست تاریخی صلح» و «مراسم امضای توافقنامه صلح» را در کاخ سفید برگزار خواهند کرد
سخنگوی کاخ سفید در هشتم ماه جاری فاش کرد که ترامپ با ارمنستان و آذربایجان توافقنامههایی در زمینه انرژی، فناوری، همکاری اقتصادی، امنیت مرزی، زیرساختها و تجارت امضا خواهد کرد.
رسانه آمریکایی «سیبیاس» به نقل از منابع آگاه گزارش داد که ایالات متحده به دنبال تعمیق روابط خود با این دو کشور و تمرکز بر تولید و حمل و نقل انرژی است.
https://www.guancha.cn/internation/2025_08_09_786018.shtml?s=zwyzxw