تارنگاشت عدالت- دورۀ سوم
۱ فروردین ۱۴۰۴
از سال نو چه میخواهید؟
با توجه به اینکه بیش از ۹۰ میلیون نفر در ایران زندگی میکنند، تعداد چیزهایی که مردم میخواهند در سال نو اتفاق بیفتد احتمالاً سر به میلیونها میزند. برای تعمیم موضوع در چارچوب این یادداشت، میتوان انتظارات مردم از سال نو را بر اساس نیازهای عمومی انسانها که سالها پیش توسط روانشناس معروف آبراهام مزلو تعیین شده بود، در نظر گرفت. به گفته مزلو، اساسیترین نیازهای یک انسان برای زنده ماندن، نیازهای فیزیکی/بیولوژیکی مانند هوا، آب، تغذیه، سرپناه، لباس، گرما و خواب است.
هوای مورد نیاز برای حفظ حیات (تنفس) در حال حاضر رایگان است، گرچه ممکن است در آینده مالیات بر آن تعلق گیرد. برای کسانی که به نیازهای سرپناهی خود رسیدگی کردهاند، میتوان خواب را نیز رایگان در نظر گرفت. سایر نیازها با پول برطرف میشوند. مردم حتی برای آب لولهکشی هزینه میپردازند، در حالی که آب آشامیدنی بسیار گرانتر است. برای تداوم زندگی، فرد باید هزینه آب، غذا، سرپناه، لباس و گرمایش را بپردازد. اگر فرد متاهل باشد و همسرش کار نکند، حداقل پولی که برای آب، غذا و پوشاک خرج میشود افزایش مییابد. اگر فردی که همسرش کار نمیکند، یک یا دو فرزند داشته باشد و این بچهها به مدرسه بروند، حتی تخمین این که هزینهها چقدر افزایش مییابند دشوار است. همچنین به افراد متاهلی فکر کنید که با داشتن دو بچه، یا بیشتر، نمیتوانند به رستوران، سینما، تئاتر، مهمانسرا یا مسافرت بروند و فرصت گذراندن وقت در بیرون از خانه را ندارند!
همانطور که مشخص است، افراد عموماً با دستمزد یا حقوقی که از محل کار خود دریافت میکنند، و در صورت بازنشستگی با حقوق بازنشستگی که در طول سالهای کار به دست آوردهاند، این نیازهای اولیه را تامین میکنند. اعلام شده است که «در حال حاضر ۳۰ درصد از جمعیت کشور زیر خط فقر هستند» و طبق گفته وزیر کار «فقر شدید یعنی درآمد یک فرد کفاف هزینه خوراک را نمیدهد. به عبارت دیگر اگر فرد همه درآمدش را هم خرج کند، نمیتواند نیاز خوراکش را تأمین کند؛ یعنی شما فرض کنید که هزینه مسکن، حمل و نقل و بهداشت ندارد و فقط میخواهد غذا بخورد.»
بنابراین، احتمالاً اشتباه نخواهد بود اگر فکر کنیم که انتظار اولیه سال نو زحمتکشانی که به سختی با حقوق و دستمزد دریافتی خود زندگی میکنند، دستمزدی باشد که به راحتی نیازهای حیاتی آنها را در سال ۱۴۰۴ برآورده کند.
اما دیدهایم که سرمایهداران و دولتهای آنها به کسانی که چنین انتظاراتی دارند اهمیتی نمیدهند: در آستانه سال نو نه تنها انتظارات کارگران و زحمتکشان برآورده نشده است، بلکه تورم و انواع مالیاتهای غیرمستقیم ناشی از حذف خدمات عمومی، بخش عمده افزایش اعلام شده در حداقل حقوق و دستمزدها برای سال نو را میبلعد.
وقتی به آنچه در عرصه جهانی، و بویژه در منطقه ما، در لبنان، سوریه، یمن میگذرد نگاه میکنیم، بیاد میآوریم که مزلو نیازهای اولیه را برای مردمی که در شرایط عادی – در صلح- زندگی میکنند، توصیف کرده است. به عنوان مثال، بیش از یک سال است که ما با این واقعیت زندگی میکنیم که اساسیترین نیاز انسانهایی که در غزه زندگی میکنند/نمردن است. اما، صلحی که پیششرط تأمین نیازهای اولیه کارگران و زحمتکشان است، صلح شرافتمندانه، صلح مقاومتی، و نه صلح امپریالیستی است، زیرا جنگ و صلح امپریالیستی دو روی یک سکهاند.
